|
|
Geçmişten
Günümüze
Denizyolu, Karayolu ve Demiryolu Ulaşımının Gelişimi
ULAŞIM
içel karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu ulaşım olanaklarının
tümünden yararlanmaktadır. Adana Havaalanı, yakınlığı nedeniyle
geniş ölçüde içel'e de hizmet vermektedir.
Tarihçe
içel yöresi dağlarla çevrili olduğundan, Kilikya kapıları olarak
bilinen Gülek, Sertavul ve Belen geçitleri, eski çağlarda olduğu
gibi günümüzde de Orta Anadolu, Suriye ve Akdeniz bağlantılarını
sağlamaktadır. Antik Çağlar'dan Yeni Çağlar'a kadar, deniz taşımacılığının
önemli olduğu içel yöresinde, 19. yüzyıldan itibaren artan dünya
ticareti ile birlikte, tarihi liman ve iskelelerin kapasiteleri
ve konumlan yetersiz kaldı. Kitabın "Mersin Limanı" bölümünde
anlatıldığı gibi, 19. yüzyılın ortalarından itibaren hızla gelişen
dış ticaret, Mersin limanını uluslararası bir konuma getirdi; ancak
hinterlantlarıyla düzenli karayolu bağlantıları bulunmamaktaydı.
Karayolu
1869 yılında Konya Vilayeti Meclisi Umumisi'nin nafıa işleri ile
ilgili işler kapsamında yeralan "Halep ve Akköprü'ye kadar,
Niğde yönünden ve diğer taraftan Adana ve Tarsus'a ulaşacak ve Mersin
limanına bağlanacak bir şose yapılması için Adana vilayetine tebligat
yapılması talebi, 1869 yılında kabul edilmişti. Böylece iç Anadolu
kentlerinin de Mersin limanından yararlanma isteği ortaya çıktı.
Nitekim, Adana Valisi Abidin Paşa zamanında, 1875'lerde bu yolun
açıldığı bilinmektedir. 1890 yılında bölgede iki önemli karayolu
vardı. Her ikisi de Mersin'den başlayan bu yollardan birincisi TarsusAdanaKozan,
ikincisi de Silifke bağlantısını sağlamaktaydı. V.Cuinet, 1890'da
içel yöresinde, 32.939 kişinin yol yapımında çalışmakla yükümlü
tutulduğunu yazmaktadır. Cuinet'in verilerine göre, 7.936 yükümlü
ile Tarsus en önde gelmekte, 5.200'er yükümlü ile de Silifke ve
Anamur onu izlemekteydi. En az yükümlü ise Mersin'deydi. ingilizler
ve Almanlar'ın yöredeki ticari ve sınai etkinlikleri arttıkça, karayolları
da gelişmeye başladı. 20. yüzyılın ilk yıllarında, AdanaMersinSilifke,
SilifkeMutKaramanKonya yollarının yapımı da gerçekleşmişti. 1901
Adana Vilayet Salnamesi'ne göre, 20. yüzyılın başında TaşucuSilifke
ile SilifkeMersinKaraman arasında şose yol vardı. Özelikle Çukurova'dan
elde edilen pamuk ve diğer tarımsal ürünlerin ihracı nedeniyle,
1886'da AdanaMersin demiryolu inşa edilmiş, 1890 yılından itibaren
de karayolu yapımına öncelik verilmiştir. 20. yüzyılda da artarak
devam eden gelişme, Cumhuriyetin ilanından sonra ve özellikle 1955'li
yıllardan itibaren uluslararası ticaret ağının önemli bir odağı
haline gelmeye başlamıştır. Türkiye'nin 1965 yılında Uluslararası
TIR konvensiyonuna imza koymasıyla, uluslararası karayolu taşımacılığı
hızla artmış ve bu sektör özellikle merkez ilçe Mersin'de odaklaşarak
gelişmiştir. Mersin limanının faaliyete geçmesi, ihracat ve ithalatın
artması, ilin araç trafiğini her yıl katlanarak arttırdı.
Uluslararası ihracat ve transit yük'taşıyan araçlar hariç, 1985
yılında hinterlantdan Mersin limanına gelengiden araç sayısı 267.875'dir.
Bu sayı 8 yıl sonra, 1993 yılında %24 artışla 331.312'ye yükselmiştir.
19942020 gelişim aşamasında, ihracat, liman hizmetleri, GAP projesinin
faaliyete geçmesiyle, içel'e yönelecek ihraç malı potansiyelinin
taşınması sonucu, ilde özellikle Mersin'e gelengiden araç sayısının
süreç içerisinde 25 milyon adede ulaşacağı söylenebilir.
İçel'de devlet yolu 537 km, Otoyol 175.7 km (Trafiğe açık 110.2
km, inşaa halinde 65.5 km)
Köy yollan:Asfalt 1423 km, stabilize 1919 km, tesviye 1618 km, ham
yol 1353 km.
Mevcut AdanaMersin Otoyolu, daha sonra inşa edilen Toros Gülek
tüneli ile Toros dağlarının geçişini sağlayan PozantıTarsus Otoyoluna
bağlandı. Projeye bağlı olarak daha sonra Tarsus, Adana, iskenderun.
Gaziantep bağlantılarıyla doğu ve güney yönünde uzatıldı.
Mersin
Limanı
150 yıl öncesinden başlayarak, ithalat ve ihracatta başlıca görevi
üstlenen Mersin limanı ile ilgili bilgiler, kitabın "Mersin
Limanı" bölümünde aynntıl olarak verilmiştir.
Bölgenin önemli konumu nedeniyle, 1964 yılında inşaatı tamamlanan
Mersin limanından, hammadde ve tarımsal ürünlerin ithalat ve ihracatı
da arttı. Daha sonraki yıllarda, liman çevresinde silo ve büyük
sanayi yatırımlarının işletmeye açılması, seracılığın il ve ülke
dışında da talep görmesi, Ortadoğu ülkeleri ile ticaretin gelişmesiyle
birlikte; limanın işlerliği artmış, 1970'li yıllardan itibaren öncelikle
mevcut karayolu ulaşım bağlantılarının geliştirilmesi zorunlu olmuştur.
Demiryolu
Osmanlı imparatorluğumda karayollarının yanısıra demiryolları ile
hinterlandların bağlantısına da önem veriliyordu. Adana'dan geçen
Bağdat demiryoluna, Mersin limanını bağlama çalışmaları 1883 yıllarında
başlamıştı. Demiryolu yapımı aracılığıyla bağlantılar, Davis'in
sözünü ettiği kervan ticaretinden farklı bir ulaşım türüne geçen
ve ona göre depolama veya aktarma yöntemleri gerektirecek bir sisteme
kaymaktaydı. 1883 yılında Mehmet Nihat Bey ile Kostaki Teodoridi
(Kara Todori Paşa) adlı iki Osmanlı vatandaşı, 99 yıllık bir demiryolu
ortaklığı imtiyazı aldılar. İmtiyazlarını, 1885'te, 165.000 ingiliz
Lirası sermayeli Osmanlı Demiryolu Ortaklığı'na sattılar. Ortaklığın
sahibi Baron Evain de Vandeuve idi. Ortaklık, herbiri 20 İngiliz
Lirası değerinde 8.250 hisse senedi çıkardı. Bu hisse senetlerinin
2.500'ünü Fransızlar, 3.500'ünü ingilizler, l .980'ini istanbul
eşrafı, 270'ini Adana ve Mersin eşrafı aldı. Böylece mahalli halkın
sadece idari taksimat ve meclisler aracılığıyla idari sisteme katılmakla
kalmayıp, aynı zamanda serbest piyasa ekonomisi koşulları kapsamında,
kendi kentini ilgilendiren konularda yatırım yaparak konuya sahip
çıkmış ve bireysel müteşebbislik de dünya kapitalizmi süreci içinde,
giderek Osmanlı sistemine girmiştir. 67 km uzunluğundaki demiryolu
1886 yılında açılmıştır. Mersin'de inşa edilen istasyon binası,
günümüzdeki gar binasının 50 m doğusundadır. Aynı tarihlerde istasyon,
rıhtım ve istasyon ile Mersin'de bulunan bazı fabrikalar arasında
dekovil hattı da kurulmuştu.
Demiryolları, 1980'li yıllarda karayolu ve denizyolu taşımacılığının
gerisinde kalmış ve geçmişteki önemini yitirmiş olmakla birlikte;
taşımacılıkta günümüzde de belirli bir paya sahiptir.
Uzunluğu 67 km olan AdanaMersin demiryolunun temeli Abidin Paşa'nın
valiliği döneminde atılmış ve 2 Ağustos 1886'da büyük bir törenle
Köse Raif Paşa'nın valiliği sırasında işletmeye açılmıştır.
içel ili dahilindeki hat uzunluğu tek hat olarak 53.209 m olup,
44.200 m'lik ikinci hatla birlikte toplam 97.409 m demiryolu hattı
mevcuttur.
Hergün Mersin'den Adana'ya 19, Adana'dan Mersin'e 19 olmak üzere
toplam 38 karşılıklı sefer yapılmaktadır. Ayrıca, Mersinİskenderun
arasında günde 3 gidiş, 3 geliş olmak üzere 6 tren seferi; bunların
dışında Mersinislahiye arası karşılıklı birer sefer yapılmaktadır.
Günde ortalama yolcu sayısı 3.000 kişidir. Yenice'den bağlantılı
olarak Ankara, Eskişehir, Afyon ve Haydarpaşa'ya bağlantılar mevcut
olup, Adana bağlantısı ile hat bulunan tüm illere ulaşım yapılabilmektedir.
İçel ili dahilindeki gar ve istasyonlar; Mersin Gar Müdürlüğü, Tarsus
Gar Şefliği, Yenice Gar Şefliği, Kelebek Durağı, Hacıkırı istasyonu,
Karacailyas Durağı, Hacıtalip Durağı, Taşkent istasyonu'dur.
<<<Mersin
Anasayfası
|
