Kilikya kapılarının anahtarlarım elinde bulunduran krallık KIZZUWATNA

Yumuktepe'de yapılan arkeolojik kazılarda, IX. katmanda Hitit Kralı l. Mursilis'in Kizzuwatna seferinden kalma Hitit silahları bulundu. Bu silahlar Tarsus düzlüğü, Çukurova ve Toroslar'ın bir bölümünü içine alan dağlık bölgedeki yerel Kizzuwatna Krallığı'nın, MÖ 17. yüzyılda Hitit işgaline uğradığım belgelemekteydi. Burası, başkenti Tarsa (Tarsus) olarak bilinen ve anavatanları Yukarı Mezopotamya olan Hurriler'in yaşadığı Ovalık Kilikya idi.

J. Garstang, Hattuşaş'tan Suriye'ye giden üç güzergah belirler. Bunlardan Kilikya kapılarından, Hitit döneminde Pitura olarak bilinen Yumuktepe yerleşimi ile Gözlükule önünden geçmekteydi. Hitit Kralı l. Hattusilis, Mezopotamya ve Kilikya'nın coğrafi, ekonomik ve siyasi önemini görmüş. Kuzey Suriye'ye yaptığı seferle Babil yolunu açmıştı. Oğlu I. Mursilis (MÖ 1620-1590) bu yöndeki büyüme politikasını devam ettirerek, çıktığı Babil seferiyle Kizzuwatna topraklarım Hitit konfederasyonuna bağlı bir krallık yaptı. Böylece Hititler, Kilikya ve Hum" kültürleriyle doğrudan temas etmiş ve Mezopotamya'ya ulaşan Kilikya kapılarım aralamış oluyorlardı. Ancak, Hattuşaş'ta çıkan sorunlar nedeniyle kralın aniden geri dönmesi ve kuşkulu ölümü ardından, Kizzuwatna Krallığı konfederasyondan ayrıldı. Bu durum, daha sonraki Hitit Kralları Zidanta ve Amnunas ile Kizzuwatna Kralları Pallia ve l. Sanussure arasında yapılan anlaşma metinlerinde belirtilen .eşitlik ilkesinden de anlaşılıyor.

Eski Hitit Krallığı'nın, gelişme döneminde henüz merkezi otoriteyi sağlayamadığı, cinayetlerle sonuçlanan saray entrikalarının yönetimi nasıl zayıflattığı, o sırada oluşan büyük kıtlığın olumsuz etkileri, Telepinus fermanında dramatik bir biçimde anlatılmaktadır. Bu ise Kilikya ve Kuzey Suriye'de bulunan küçük yerel krallıkların başlarına buyruk davranmalarına veya Alalakı tabletlerinde yazıldığı gibi. Kuzey Suriye'deki güçlü Mitanni Krallığı'nın egemenliğine tabi olmalarına neden oluyordu. Kizzuwatna Krallığı, Mitanni ve Hitit Devleti'nin bölge üzerindeki egemenlik çatışmaları ve çekişmelerinde, ara bölge konumunda bulunması nedeniyle sürekli baskı altında kalmakta, belgelere göre zaman zaman "ihanet" veya "günah" işlemekle de suçlanmaktaydı.

Gözlükule kazılarında bulunan ortası hiyeroglifli, etrafı çivi yazılı mühürde, Hitit Kralı Telepinus ile Kizzuwatna Kralı İşputahşu'nun yaptığı ve bir parçası günümüze ulaşan anlaşma metnine göre; Telepinus'un da bağımlıları üzerinde baskı yapmak yerine, iç sorunları nedeniyle pasif bir davranış içinde olduğu anlaşılıyor. B. Umar'ın, Eski Hitit Krallığı'nı "gevşek bir konfederasyon denilmesi bile güç olan krallıklar topluluğu" olarak tanımlaması gerçeği yansıtmaktadır. Zira, örneklerine çokça rastladığımız gibi. Eski Hitit yönetimi askeri bir seferle kendine bağımlı hale getirdiği bir krallığı, yerel bir soylunun yönetiminde bırakmakta ve köklü olmayan bağlılık hükümleri belirleyerek, geri dönmekteydi.

Telepinus'tan sonra 200 yıl kadar karanlık kalan, belgesiz dönemin ardından, Hitit Kralı ll.Tuthalya'nın (MÖ 1460-1440) başlattığı yeniden yapılanma ile birlikte, Kizzuwatna Krallığı tekrar Hattuşaş yönetimine bağımlı oldu.

<<<Mersin Anasayfası
Devam >>> 1 - 2 - 3 - 4