"Alexander'in komutanlığından Asya İmparatorluğuna"
Seleukhos Hanedanı Yönetiminde Kilikya

Alexander imparatorluğu kısa sürede kurulmuş, parçalanması da kısa sürede olmuştu. imparatorun ölümü ardından, komutanların Anadolu ve çevresindeki ülkelerde yaptık-ları paylaşım sonucunda Makedonia, Ptolemaios, Seleukhos, Thrakia gibi büyük krallıklar ortaya çıktı. "Diadokhoslar" denilen bu kral komutanlar, yaklaşık 200 yıl boyunca, farklı uluslardan oluşan bu yabancı ülkelerde sürekli toprak ve egemenlik çatışması içinde oldular. Bu dönemde kesintisiz olarak değişen sınırları, savaşlar ile elden ele geçen ülkeleri, çok sayıdaki kral ve prensin iktidar ve güç elde etme uğruna verdikleri amansız mücadeleleri ve siyasi olayların karmaşıklığım belirli bir kronoloji içinde izlemek hayli güçtür. Böylesine karmaşık bir ortam, Ön Asya ve Balkanların batı ucundaki Roma Devleti'ni, istese de istemese de zaman içinde doğuya yöneltecektir. Romalı imparator ve generaller, kendilerin!, ordu ve donanmaları ile birlikte Anadolu'nun bu karmaşık ortamının içinde bulacaklardır. Kararları ise en güçlü ve en büyük olarak kendi çıkarlarına, "bol ve yönet" ilkesine bağlı olacaktır.

Her şeye rağmen, bu dönemde kültür, sanat ve ekonomi, yüksek düzeylere ulaşmış; klasik sanat, Anadolu'ya özgü bir sentezle yorumlanarak, mimarlıktan güzel sanatlara kadar her alanda pek çok şaheserler yaratmıştır. Bunun ana kaynağı ise Anadolu ve Ön Asya'da binlerce yılda oluşan güçlü kültürler ve zengin doğal yapıdır.

Alexander'in ölümünden az önce Kilikya Satraplığı'na atanan Philotas, imparatorun ölümünden sonra da bu görevinde kalmıştı. imparatorluğun parçalanmasından sonra Antigonos ve oğlu Demetrios Anadolu'ya; Seleukhos Babil, Mezopotamya ve İran'ın doğu bölgelerine, Ptolemaios ise Mısır ve Suriye ye sahip oldular. Alexander'in Makedonyalı komutanlarından Babil Satrabı Seleukhos Nicator, rakibi Antigonos'u yenmesinin ardından kendisin! Suriye Kralı ilan etti ve kendi adım taşıyan Seleukhos Krallığı'nı kurdu. Ardından batı yönünde Anadolu topraklarında genişlemek amacıyla, başkentini Babil'den, babası Antiokhos'un anısına Antioch (Antakya) adım verdiği kente nakletti. Seleukhos daha batıya yönelerek Kilikya'nın önemli kentlerinden ve kendi adım taşıyan 9 kentten biri olan Seleucia on Caiycadnus'u (Göksu kenarındaki Silifke) kurdu, Strobon'a göre buraya kıyıda bulunan Holmi (Taşucu) halkını yerleştirdi. Kısa süre içinde gelişen Seleucia, anıtsal yapılarıyla bayındır ve yüksek düzeyli bir yaşam seviyesine ulaştı.

Seleukhos'dan sonra tahta çıkan oğlu l. Antiochos Soter'in başarısız yönetimi bağımlı krallıkları ayaklandırdı. Çıkan iç karışıklıkları fırsat bilen Mısır Kralı II. Ptolemaios güçlü donanması ile MÖ 246'da Kilikya'yı işgal etti. Bölge ancak H. Antiochos zamanında geri alınabildi.

Seleukhos Devleti'nin en güçlü kralı 11 l. Antiochos döneminde yeniden kalkınan krallık, sınırlarım doğuda Hindistan'a kadar genişleterek büyük bir imparatorluğa dönüştü. Ön Asya'nın en verimli topraklama sahip olan krallık, bağımlı pek çok ülkeden toplanan vergilerle büyük gelir elde etmekteydi.

Düzenli para sistemi kuruldu. Köle emeğine dayanan büyük tarım alanları, gemi inşası için elverişli sedir ormanları, zengin maden yatakları, çok sayıda liman, deniz ve kara ticaretine hizmet eden ekonomik altyapılardan oluşan devasa sistemden elde edilen büyük gelirler; devleti, kent aristokrasisini ve tacirleri olağanüstü zenginleştirdi. Romalılar'ın da örnek aldığı, doğu geleneklerim ve görkemini yansıtan saraylar büyük debdebe içindeydi. Hazine ve kent gelişmesine yansıyan parasal kaynaklar, bayındırlık faaliyetleri ile bu sistemi koruyan ordu ve donanmaya harcanmaktaydı. (Ordu, Makedonyalı Phalankslar. filler, tırpanlı savaş arabaları ve ağır donanımı ile vurucu güce sahipti.) Doğu Akdeniz'in birçok kenti, kültür, sanat ve kentleşme de İskenderiye ile yarışır hale gelmişti. Tarihi kaynaklar incelendiğinde Seleukhoslar'ın zenginliğinin şaşırtıcı boyutlarda olduğu görülür. Yörede bunun en çarpıcı örneği, 1995 yılında Tarsus Cumhuriyet Meydanı'nda ortaya çıkarılan antik caddedir. Seleukhoslar MÖ 2. yüzyılda Tarsus kentini yeniden imar etmek üzere proje hazırladılar. Ayrıntıları Tarsus ilçesi bölümünde yer alan ba-zalt kaplamalı, mühendislik harikası olan yol, bu proje kapsamında yapılmıştı.

Helenistik ve doğu kültürlerinin sentezi olan bu olağanüstü zenginlik ve güç, Alexander ekolünden gelen ve aşırı güven duygusuna sahip lll. Antiochos'u büyük bir imparatorluk kurma arzusuyla batıya yöneltti. III.Antiochos'un bu cüretkar girişimi kendisinin ve krallığının sonu olacak, bölge neredeyse bir devlet düzeyinde örgütlenmiş korsanların, daha sonra da doğrudan Roma İmparatorluğu'nun eline geçecektir.

Kral, MÖ 197'de donanmasıyla Kilikya kıyılarından batı yönünde denize açıldı. Yolu üzerindeki Soloi ve Corycos kentlerinin önderlerinden saygı gördü. Coraceasium (Alanya) ve daha sonra Side'ye geldiğinde kendisini karşılayan Bergama yanlışı Rodos elçileri, kralı bu girişiminden vazgeçirmek istedilerse de başarılı olamadılar. Kral, yoluna devam ederek Efes kentine girdi ve MÖ 197-196 kışım orada geçirdi. Burada Roma'nın ezeli düşmanı Hannibal ile bir araya gelmesi ve daha ileri giderek, Yunanistan'a çıkması onu Roma orduları ile karşı karşıya getirdi. ThermopyIai yakınlarındaki ilk yenilgisinden sonra, geri çekilen ve savunmaya geçen Ill. Antiochos, daha sonra ardarda yeni saldırılar düzenledi. Tüm bu gelişmeler karşısında Roma senatosu lll. Antiochos'u durdurmak için Batı Anadolu'ya askeri müdahale kararı aldı. MÖ 190 yılında Magnesia (Manisa) yakınlarında Romalılarla yapılan savaşta büyük bir yenilgiye uğran Ill. Antiochos, Batı Anadolu'dan geri çekilmek zorunda bırakıldı. MÖ 188'de yapılan Apameia (Dinar) Anlaşması'nın ağır şartlarım kabul eden krallık, askerlerini bundan böyle Toros Dağları'nın ötesine gönderemeyeceği gibi, gemilerim de Seleucia (Silifke) yakınındaki Caiycadnos (Göksu) akarsuyunun ağzı ile Sarpedon (İncekum) Burnu'ndan daha batıya geçiremeyecekti.

<<<Mersin Anasayfası
Devam >>> 1 - 2